
1. O'zbek tilida 50 millionga yaqin kishi so'zlashadi (O’zbekistonda 24 millionga yaqin, Afg’onistonda – 3 million, Tojikistonda -taxminan 1 million, Qozog’istonda – 500.000, Turkmanistonda – 350.000ga yaqin, Rossiyada – 300.000 kishi).
Asal haqida siz bilmagan faktlar!
2. Zamonaviy o'zbek tilida jami 29 ta harflar bor.
3. O'zbek tili turkiy tillarning uch tarmog'i - qarluq, qipchoq va o'g'iz lahjalarini birlashtirgan.
4. Bu til jahonning eng yirik 50 tilidan biri hisoblanadi.
5. So'zlashuvchilar ko'pligi bo'yicha qardosh tillar orasida 2-o'rinda turadi.
6. Dunyo bo'ylab 70 ga yaqin universitetda o'zbek tili va adabiyoti o'qitiladi.
Hurrakdan qutulish uchun 6 ta davo
7. Hozirda biz gaplashayotgan o'zbek tili XX asrda shakllana boshlangan. O’zbekiston aholisi tomonidan tan olingan Farg’ona lahjasi uning asosini tashkil etdi. Aholining aksariyati sartiya tili deb biladigan ushbu lahjada gapirishgan va uning karnaylari sartlar deb nomlangan. Etnik sartlar o’zbek xalqiga tegishli emas edi, ammo o’tgan asrning 20-yillarida “sart” so’zidan voz kechildi va mamlakat aholisi o’zbeklar deb nomlana boshladi.
8. Butun rivojlanish tarixi davomida o’zbek tilida uch xil yozuv mavjud edi. O’tgan asrning 20-yillari oxirigacha o’zbeklarning etnik guruhi arab alifbosiga asoslangan edi. Sovet hokimiyati paydo bo’lishi bilan yozuv bir qator islohotlarga duch keldi. So’ng 1938 yilgacha Lotin alifbosi ishlatilgan, keyin esa kiril alifbosiga o’tilgan. O’zbekiston Respublikasi mustaqil davlatga aylangandan so’ng 1993 yilda yana lotin alifbosi qaytarildi.
Qisqa faktlar:
- O‘zbek tili turkiy tillar oilasiga mansub bo‘lib, qarluq guruhiga kiradi.
- O‘zbek tili O‘zbekiston Respublikasining davlat tili hisoblanadi.
- O‘zbek tili tarix davomida arab, lotin va kirill alifbolarida yozilgan.
- Hozirgi rasmiy yozuv shakli — lotin alifbosidir.
- O‘zbek tilida otlarda jins (erkak/ayol) farqi yo‘q, bu uni o‘rganishni osonlashtiradi.
- So‘zlarga qo‘shimchalar qo‘shish orqali ma’no aniq va tartibli ifodalanadi.
- O‘zbek tili agglutinativ til bo‘lib, qo‘shimchalar ketma-ket qo‘shiladi.
- O‘zbek tilida hurmat shakli juda rivojlangan (siz, janoblari, aka, opa).
- Ko‘plab o‘zbekcha so‘zlar fors va arab tillaridan kirib kelgan.
- O‘zbek tilida maqol va matallar juda boy va rang-barang.
- Alisher Navoiy o‘zbek tilining rivojiga beqiyos hissa qo‘shgan.
- O‘zbek tili shevalarga juda boy: toshkent, farg‘ona, xorazm shevalari mashhur.
- O‘zbek tilida bitta so‘z bilan murakkab ma’noni ifodalash mumkin.
- O‘zbek tili musiqiy ohangdorligi bilan ajralib turadi va tinglashga yoqimli.
Текст на русском языке:
1. На узбекском языке говорят около 50 млн. человек (в Узбекистане около 24 млн., В Афганистане – 3 млн., В Таджикистане-около 1 млн., В Казахстане – 500 000, в Туркменистане – около 350 000, в России – 300 000 человек).
10 забавных фактов о попугаях

2. Всего в современном узбекском языке 29 букв.
2. Узбекский язык объединяет три ветви тюркских языков - Карлукский, кыпчакский и Огузский.
3. Этот язык входит в число 50 крупнейших языков мира.
4. Он занимает 2-е место среди родственных языков по количеству носителей.
5. Узбекский язык и литература преподаются примерно в 70 университетах по всему миру.
Интересные факты о Человеке-Пауке!
6. Узбекский язык, на котором мы сейчас говорим, начал формироваться в XX веке. Ферганский диалект, признанный населением Узбекистана, лег в его основу. Большинство населения говорило на этом диалекте, который они знали как сартийский язык, а его носители назывались сартами. Этнические сарты не относились к узбекскому народу, но в 20-х годах прошлого века от слова “Сарт” отказались, и население страны стали называть узбеками.
7. На протяжении всей истории своего развития узбекский язык имел три различных письменности. До конца 20-х годов прошлого века этническая группа узбеков базировалась на арабском алфавите. С приходом советской власти письменность подверглась ряду реформ. Затем до 1938 года использовался латинский алфавит, а затем перешел на кириллицу. После того, как Республика Узбекистан стала независимым государством, в 1993 году снова был возвращен латинский алфавит.
Comments